نگاهی به نقش مساجد در قبل از انقلاب و همزمان با اوج گیری مبارزات علیه رژیم شاهنشاهی و نیز در دوران دفاع مقدس و در جهت بسیج نیروها برای اعزام به مناطق عملیاتی یا سازماندهی کمک های مردمی، درس های بسیاری در مورد پتانسیل مسجد در جهات مختلف برای پیش برد اهداف انقلاب به ما میدهد.
نگاهی به مساجد آن دوران این نکته را یادآور میشود که افراد در حالی که در مزیقه های بسیاری بوده اند اما از هر پتانسیلی استفاده ای حداکثری میکردند. در واقع مسجد پایگاهی بوده است که بسیاری از نیازهای عبادی سیاسی اجتماعی امت مسلمان را برطرف میکرده است. از اموری که هم اکنون در مساجد وجود داشته نظیر نماز جماعت و دعا و سخنرانی و جشن و تعزیه بگیر تا کارهایی نظیر تهیه و توزیع اعلامیه برگزاری کلاسهای عقاید و اخلاقی، سخنرانی های سیاسی، جمع آوری و بسته بندی و سازماندهی کمکهای مردمی برای رزمندگان، تهیه سرود های انقلابی، تهیه و توزیع جزوات و صوت سخنرانی ها، برگزاری نمایشگاه کتاب، کمک به مستضعفان جمع آوری جهیزیه برای دختران نیازمند آماده بخت، حل و رفع اختلافات و خیلی چیزهای دیگر در آن انجام میشده است.
اما به تدریج برخی از این فعالیت ها همزمان با پیروزی انقلاب و یا اتمام جنگ و پذیرش قطعنامه تعطیل شد و این تلاش ها دوباره برای پیش برد دیگر اهداف انقلاب سازماندهی نشد. برخی دیگر از این نقشها هم با تأسیس سازمان ها و یا ادارات و ارگانهایی رو به تعطیلی نهاد(برای مثال میتوان تأسیس نهادهای فرهنگی در هر محله اشاره کرد در حالی که میتوان این ها را با یک برنامه مشخص داخل مساجد و هماهنگ با اهداف انقلاب اسلامی جای داد). و در نهایت این چنین شد که جایگاه مسجد از یک موقعیت حداکثری به یک موقعیت حداقلی تقلیل یافت. و مسجد در ردیف یک نمازخانه قرار گرفت. در حالی که می شد این جایگاه را با یک برنامه ریزی مشخص به محلی برای رفع بسیاری از نیازهای امت اسلامی تبدیل میشد.
»»اما در شرایط کنونی چه مشود کرد؟ به نظر من بهترین کار در این شرایط کارهای خودجوشی است که توسط خود مسجدی ها انجام میشود. باید افرادی که حداقل، به مسجد به میروند از حالت انفعا خارج شوند و کارهایی را کلید بزنند از کارهایی مانند برگذاری نمایشگاه کتاب و سی دی گرفته تا توزیع سخنان امام یا برگزاری کلاسهای تئاتر و موسیقی و ... یا مسابقات فوتبال بین محلات و ... . هرچند که مطمئنا برخی از این موارد از لحاظ ارزشی بر برخی دیگر اولویت دارد اما به هر حال باید به جایی رسید که حداکثر نیازهای جامعه اسلامی از طریق نهاد مسجد تأمین شود. نمونه های دوران انقلاب اسلامی، دوران جنگ و نیز دوران پیامبر برای الهام گیری بسیار مناسب میباشد که با رجوع به خاطرات افراد از دوران قبل از انقلاب به راحتی میتوان آنها را به دست آورد.