دو نوع اسلام،دو نوع مسلمان

1. صحبتهای رهبری در جمع‌های دانشجویی را که رصد کنیم می‌بینیم خیلی از مباحث آن حول محور انقلاب اسلامی می‌گذرد. چه صحبت از آرمان‌های انقلاب اسلامی چه مباحث ناظر به آينده انقلاب اسلامی و یا آسیب‌شناسی انقلاب اسلامی و ... . رهبری از دانشجویان خواسته‌اند که در مورد مباحث کلان جهانی تحلیل داشته باشند. روی مباحث عمیق فکری کار کنند. روی مسائل سیاسی کشور کارهای عمیق غیر احساسی انجام شود. در آخرین دیدار پیرامون مبحث پیری و جوانی نظام گفتند:"اينها سؤالات مهمى است. اين سؤالات بايد در مراكز فكر و تصميم‌گيرى و تصميم‌سازى - عمدتاً در حوزه و دانشگاه - بين اصحاب فكر مطرح شود؛ بايد روى اينها فكر شود، بحث شود؛ شما جوانها هم رويش فكر كنيد." برای مثال می‌توانید هر کدام از طرح بحث‌های رهبری را در دیدارهای دانشجویی(مخصوصا دیدارهایی که ایشان به دانشگاه تشریف فرما شده‌اند) را بخوانید تا به طور ملموس دریابید که افق نگاه و انتظار رهبری در مورد جنبش دانشجویی چیست.

 

2. یکی از مطالبات رهبر معظم انقلاب که بارها روی آن تأکید کرده‌اند راه اندازی کرسی‌های آزاداندیشی و یا بهتر است به جای راه اندازی بگوییم آزادفکری و آزاداندیشی دانشجویان است. اما متأسفانه وقتی به محورهایی که حول آن جلساتی با نام کرسی‌های آزاداندیشی تشکیل می‌گردد نگاه کنیم می‌بینیم که تقریبا با طرح بحثهای رهبری در دیدار با دانشجویان هیچ نسبتی وجود ندارد یا نسبتش کم است! هر چندکه حول قالب پیگیری آزاداندیشی و آزادفکری حرف بسیار است و خود بحث مفصلی را می‌طلبد. اما یکی از مشکلات راه نیافتادن یا کلیشه‌ای و شعاری شدن کرسی‌های آزاداندیشی نفهمیدن لزوم و هدف این کرسی‌ها و تقلیل آن به مواردی نظیر پاسخ به شبهات یا تریبون دادن به مخالفان و ... می‌باشد. هرچند که نمی‌خواهیم بگوییم مواردی نظیر پاسخ به شبهه و ... نادرست است، بلکه حتی شاید قسمتی از مبحث کرسی‌های آزاداندیشی پاسخ به شبهات باشد(در این مورد این جوابیه رهبری را به طور کامل بخوانید) اما مسئله این است که همه این کرسی‌های آزاداندیشی و آزادفکری پاسخ به شبهات نیست. مخصوصا مواردی را که ما از شبهه به صورت کلیشه بر زبان جاری می‌کنیم.

3. رهبری در آخرین دیدار رمضانی خود با دانشجویان مطرح می‌کنند که "يك وقت هست كه دشمن به عرصه‌ى دانشگاه تهاجم آشكار ميكند؛ اينجا شما بايد حضور آشكار داشته باشيد؛ مثل مسائل دوره‌ى فتنه 88 و امثال اينها. يك وقت هست كه نه، آنچنان تهاجم آشكارى وجود ندارد؛ اينجا بايستى حضور مجموعه‌هاى دانشجوئى، حضور عميق فكرى باشد. درباره‌ى مسائل كلامى، درباره‌ى مسائل اخلاقى، درباره‌ى مسائل تاريخ، درباره‌ى مسائل انقلاب بايد كار عميق بكنيد. درباره‌ى مسائل گوناگون كشور - مثل همين چيزهائى كه دوستان گفتند - كار كنيد. فرض كنيد شما درباره‌ى بانك مركزى، درباره‌ى نظام سلامت، درباره‌ى مسئله‌ى جهاد اقتصادى تحقيق ميكنيد؛ اين بسيار خوب است، اما به اينها اكتفاء نشود. درباره‌ى مسائل كلامى، كارهاى عميق انجام بگيرد. درباره‌ى مسائل سياسى كشور، كارهاى غير احساساتى انجام بگيرد. البته احساسات چيز خوب و پاكى است و من به هيچ وجه مخالف ابراز احساسات و مخالف تحرك احساساتىِ بخصوص جوانها نيستم؛ نه ممكن است، نه مطلوب است كه احساسات فروكش كند؛ ليكن دور از مقوله‌ى احساسات، تأمل و تفكر و تعمق در مسائل گوناگون، از جمله در مسائل سياسى، لازم است." اما باز می‌بینی که دانشجوها تماس می‌گیرند که می‌خواهیم کرسی آزاداندیشی با موضوع حجاب برگزار کنیم. می‌خواهیم حول فلان چیز کرسی برگزار کنیم چرا که الان شبهه است. می‌خواهیم با این بحث جواب سبزها را بدهیم! صحبت از این نیست که این موارد نباید وضعیت حجاب بشود یا جواب شبهه داده شود یا ... . اما صحبت از این است که محتواهای کرسی‌های چه باید باشد و چه مواردی اولی است؟ و اینکه چه مواردی در شأن سایر ویژگی‌های جنبش دانشجویی نظیر عدالتخواهی و مطالبه‌گری و گفتمان‌سازی و تولید علم و ... است؟ گاهی خیال می‌کنیم که یک روز باید آرمان‌خواهی کنیم یک روز باید عدالتخواهی یک روز دیگر فلان کار و روز دیگر بهمان کار! خیر! خیلی از این موارد به راحتی در هم تلفیق می‌شود. لازم نیست که در هنگام آزادفکری، آرمان‌خواهی را کنار بگذاری یا هنگام آرمان‌خواهی فکر کردن را کنار بگذاری!!

4. آنچه من از جمع‌بندی نظرات رهبری در مورد آزادفکری و آزاداندیشی برای عموم دانشجویان می‌فهمم این است که دانشجویان فارغ از دعواهای رایج در سطوح رسانه که عموما نسبت کمی با واقعیت‌ها و حقایق دارند، به مسائل جدی پیش روی حرکت انقلاب اسلامی به سمت آرمان‌ها فکر کنند. و مطمئنا خروجی این فکرها و مطالعات و نقد و بررسی اندیشه‌ها، موتور محرک مطالبه‌گری‌های دانشجو می‌شود. و تمرینی می‌شود برای حل مشکلات کشور و نیز مقدمه‌ای برای اینکه هر دانشجو و جوان نخبه بتواند چالش‌های حرکت انقلاب اسلامی را به سمت تمدن اسلامی فهمیده و برایش راهکار ارائه کند و آنها را مطرح کند و در بوته نقد بگذارد. و این کرسی‌های آزادفکری و آزاد اندیشی محلی است برای تمرین مراحل مقدماتی نظریه‌پردازی و یادگرفتن ویژگی‌های آن نظیر فکر کردن، آزادانه فکر کردن، در چهارچوب آزادی و منطق و اخلاق تبادل فکر و نظر کردن و ...